(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 055

॥ శ్రీః ॥
7.55. అధ్యాయః 055
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
వ్యాసేన యుధిష్ఠిరం ప్రతి షోడశరాజకీయాఖ్యానకథనప్రారంభః॥ 1 ॥ నారదేన సృంజయంప్రతి మరుత్తరాజచరితకథనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-55-0x(4402)(46929)
శ్రుత్వా మృత్యుసముత్పత్తిం కర్మాణ్యనుపమాని చ।
ధర్మరాజః పునర్వాక్యం ప్రసాద్యైనమథాబ్రవీత్॥ 7-55-1(46930)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 7-55-2x(4403)
గురవః పుణ్యకర్మాణః శక్రప్రతిమవిక్రమాః।
పూర్వం రాజర్షయో బ్రహ్మన్కియంతో మృత్యునా హతాః॥ 7-55-2(46931)
భూయ ఏవ తు మాం తథ్యైర్వచోభిరభిబృంహయ।
రాజర్షీణాం పురాణానాం సమాశ్వాసయ కర్మభిః॥ 7-55-3(46932)
కియంత్యో దక్షిణా దత్తాః కాశ్చ దత్తా మహాత్మభిః।
రాజర్షిభిః పుణ్యకృద్భిస్తద్భవాన్ప్రబ్రవీతు మే॥ 7-55-4(46933)
`వ్యాస ఉవాచ। 7-55-5x(4404)
అన్యేపి యజ్వనాం లోకా అన్యే చాపి తపస్వినాం।
క్షమావతాం చ త్రీంల్లోకాఞ్శూరా గచ్ఛంతి భారత॥ 7-55-5(46934)
క్షత్రియస్య తుం సంగ్రామే శత్రూన్హత్వా హతస్య వా।
ఫలమత్యంతమిత్యాహుర్ధర్మశాస్త్రవిదో జనాః॥ 7-55-6(46935)
వేదవిద్యావ్రతస్నాతా యజ్వానః పుత్రిణశ్చ యే।
తేభ్యః పరార్థ్యా యజ్వానో యజ్వభ్యశ్చ తనుత్యజః॥ 7-55-7(46936)
స వీరో యజ్వనో నిత్యం క్షత్రియానార్జునిర్గతః।
లోకాన్పుణ్యతమానిష్టానితి విద్ధి విశాంపతే॥ 7-55-8(46937)
సర్వేషాం నృపసింహానాం శృణు యజ్ఞాన్నృపోత్తమ।
తానతిక్రంయ గచ్ఛంతి స్వర్గకామాస్తనుత్యజః॥ 7-55-9(46938)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 7-55-10x(4405)
సర్వేషాం యజ్వనాం యజ్ఞం శ్రోతుమిచ్ఛామి సువ్రత।
దక్షిణాశ్చానురూపేభ్యో దత్తా రాజర్షిసత్తమైః'॥ 7-55-10(46939)
వ్యాస ఉవాచ। 7-55-11x(4406)
శైబ్యస్య నృపతేః పునః సృంజయో నామ నామతః।
సఖాయౌ తస్య చేవోభౌ ఋషీ పర్వతనారదౌ॥ 7-55-11(46940)
తౌ కదాచిద్గృహం తస్య ప్రవిష్టౌ తద్దిదృక్షయా।
విధివచ్చార్చితౌ తేన ప్రీతౌ తత్రోషతుః సుఖం॥ 7-55-12(46941)
తం కదాచిత్సుఖాసీనం తాభ్యాం సహ శుచిస్మితా।
దుహితాఽభ్యాగమత్కన్యా సృంజయం వరవర్ణినీ॥ 7-55-13(46942)
తయాఽభివాదితః కన్యామభ్యనందద్యథావిధి।
తత్సలింగాభిరాశీర్భిరిష్టాభిరభితః స్థితాం॥ 7-55-14(46943)
తాం నిరీక్ష్యాబ్రవీద్వాక్యం పర్వతః ప్రహసన్నివ।
కస్యేయం చంచలాపాంగీ సర్వలక్షణసంమతా॥ 7-55-15(46944)
ఉషా స్విద్భాః స్విదర్కస్య జ్వలనస్య శిఖాపి వా।
శ్రీర్ద్ద్రిః కీర్తింర్ధృతిః షుష్టిః సిద్ధిశ్చంద్రమసః ప్రభా॥ 7-55-16(46945)
సంజయ ఉవాచ। 7-55-17x(4407)
ఏవం బ్రువాణం దేవర్షిం నృపతిః సృంజయోఽబ్రవీత్।
మమేయం భగవన్కన్యా వర్యా వరమభీప్సతి॥ 7-55-17(46946)
నారదస్త్వబ్రవీదేనం దేహి మహ్యమిమాం నృప।
భార్యార్థం సుమహచ్ఛ్రేయః ప్రాప్తుం చేదిచ్ఛసే నృప॥ 7-55-18(46947)
దదానీత్యేవం సంహృష్టః సృంజయః ప్రాహ నారదం। 7-55-19(46948)
వ్యాస ఉవాచ।
`ఏవముక్తే నృపతినా క్రోధపర్యాకులేక్షణః'।
పర్వతస్తు సుసంక్రుద్ధో నారదం వాక్యమబ్రవీత్॥ 7-55-19x(4408)
పూర్వం మమైవ మనసా విద్ధి భార్యాం వృతామృషే।
యస్మాదపాచరస్తస్మాత్స్వర్గం న గచ్ఛసి॥ 7-55-20(46949)
ఏవముక్తో నారదస్తం ప్రత్యువాచోత్తరం వచః।
మనోవాగ్బుద్ధిసంభాషా సత్యం తోయమథాగ్నయః॥ 7-55-21(46950)
పాణిగ్రహమమంత్రాశ్చ ప్రథితం దారలక్షణం।
న త్వేషాం నిశ్చితా నిష్ఠా త్వయా సా మనసా స్మృతా॥ 7-55-22(46951)
`ఏవం విద్వాంస్తు మాం యస్మాదనువ్యాహృతవానసి'।
తస్మాత్త్వమపి న స్వర్గం గమిష్యసి మయా వినా।
అన్యోన్యమేవం శప్త్వా వై తస్థతుస్తత్ర తౌ తదా॥ 7-55-23(46952)
అథ సోఽపి నృపో విప్రాన్పానాచ్ఛాదనభోజనైః।
పుత్రకామః పరం శక్త్యా యత్నాచ్చోపాచరచ్ఛుచిః॥ 7-55-24(46953)
తస్య ప్రసన్నా విప్రేంద్రాః కదాచిత్పుత్రదర్శినః।
తపఃస్వాధ్యాయనిరతా వేదవేదాంగపారగాః॥ 7-55-25(46954)
సహితా నారదం ప్రాహుర్దేహ్యస్మై పుత్రమీప్సితం।
తథేత్యుక్త్వా ద్విజైరుక్తః సృంజయం నారదోఽబ్రవీత్॥ 7-55-26(46955)
తుభ్యం ప్రసన్నా రాజర్షే పుత్రమీప్సంతి బ్రాహ్మణాః।
వరం వృణీష్వ భద్రం తే యాదృశం పుత్రమీప్సితం॥ 7-55-27(46956)
తథోక్తః ప్రాంజలీ రాజా పుత్రం వవ్రే గుణాన్వితం।
యశస్వినం కీర్తిమంతం తేజస్వినమరిందమం॥ 7-55-28(46957)
యస్య మూత్రం పురీషం చ క్లేదః స్వేదశ్చ కాంచనం।
`సర్వం భవేత్ప్రసాదాద్వై తాదృశం తనయం వృణే॥ 7-55-29(46958)
వ్యాస ఉవాచ। 7-55-30x(4409)
తథా భవిష్యతీత్యుక్తే జజ్ఞే తస్యోప్సితః సుతః।
కాంచనస్యాకరః శ్రీమాన్ప్రసాదాద్వై సుకాంక్షితః॥ 7-55-30(46959)
రుదితస్య చ నేత్రాభ్యామపతత్తస్య నేత్రజం।
మూత్రం పురీషం స్వేదశ్చ సర్వం భవతి కాంచనం'।
సువర్ణష్ఠీవిరిత్యేవ తస్య నామాభవత్కృతం॥ 7-55-31(46960)
తస్మిన్వరప్రదానేన వర్ధయత్యమితం ధనం।
కారయామాస నృపతిః సౌవర్ణం సర్వమీప్సితం॥ 7-55-32(46961)
గృహప్రాకారదుర్గాణి బ్రాహ్మణావసథాన్యపి।
శయ్యాసనాని యానాని స్థాలీపిఠరభాజనం॥ 7-55-33(46962)
తస్య రాజ్ఞోఽపి యద్వేశ్మ బాహ్యాశ్చోపస్కరాశ్చ యే।
సర్వం తత్కాంచనమయం కాలేన పరివర్ధితం॥ 7-55-34(46963)
అథ దస్యుగణాః శ్రుత్వా దృష్ట్వా చైనం తథావిధం।
సంభూయ తస్య నృపతేః సమారబ్ధాశ్చికీర్షితుం॥ 7-55-35(46964)
కేచిత్తత్రాబ్రువన్రాజ్ఞః పుత్రం గృహ్ణీమ వై స్వయం।
సోఽస్యాకరః కాంచనస్య తస్య యత్నం చరామహే॥ 7-55-36(46965)
తతస్తే దస్యవో లుబ్ధాః ప్రవిశ్య నృపతేర్గృహం।
రాజపుత్రం తథాఽఽజహ్రుః సువర్ణష్ఠీవినం బలాత్॥ 7-55-37(46966)
గృహ్యైనమనుపాయజ్ఞా నీత్వాఽరణ్యమచేతసః।
హత్వా విశస్య చాపశ్యఁ ల్లుబ్ధా వసు న కించన॥ 7-55-38(46967)
తస్య ప్రాణైర్విముక్తస్య నష్టం తత్కాంచనం వరం।
దస్యవశ్చ తదాఽన్యోన్యం జఘ్నుర్మూర్ఖా విచేతసః॥ 7-55-39(46968)
హత్వా పరస్పరం నష్టాః కుమారం చాద్భుతం భువి।
అసంభావ్యం గతా ఘోరం నరకం దుష్టకారిణః॥ 7-55-40(46969)
తం దృష్ట్వా నిహతం పుత్రం వరదత్తం మహాతపాః।
విలలాప సుదుఃఖార్తో బహుధా కరుణం నృపః॥ 7-55-41(46970)
విలపంతం నిశంయాథ పుత్రశోకహతం నృపం।
ప్రత్యదృశ్యత దేవర్షిర్నారదస్తస్య సన్నిధౌ॥ 7-55-42(46971)
ఉవాచ చైనం దుఃఖార్తం విలపంతమచేతసం।
సృంజయం నారదో యద్యత్తన్నిబోధ యుధిష్ఠిర॥ 7-55-43(46972)
నారద ఉవాచ। 7-55-44x(4410)
`త్యజ శోకం మహారాజ వైక్లబ్యం త్యజ బుద్ధిమన్।
న మృతః శోచతో జీవేన్ముహ్యతో వా నరాధిప॥ 7-55-44(46973)
త్యజ శోకం నృపశ్రేష్ఠ న శోచంతి భవద్విధాః।
వీరో భవాన్మహారాజ జ్ఞానవృద్ధోఽపి మే మతః'।
కామానామవితృప్తస్త్వం సృంజయేహ మరిష్యసి॥ 7-55-45(46974)
యస్య చైతే వయం గేహే ఉషితా బ్రహ్మవాదినః।
ఆవిక్షితం మరుత్తం చ మృతం సృంజయ శుశ్రుమ॥ 7-55-46(46975)
సంవర్తో యాజయామాస స్పర్ధయా వై బృహస్పతేః।
యస్మై రాజర్షయే ప్రాదాద్ధనం స భగవాన్ప్రభుః।
హైమం హిమవతః పాదం యియక్షోర్వివిధైః సవైః॥ 7-55-47(46976)
యస్య సేంద్రామరగణా బృహస్పతిపురోగమాః।
దేవా విశ్వసృజః సర్వే యజనాంతే సమాసతే।
యజ్ఞవాటస్య సౌవర్ణాః సర్వే చాసన్పరిచ్ఛదాః॥ 7-55-48(46977)
యస్య సర్వం తదా హ్యన్నం మనోభిప్రాయగం శుచి।
కామతో బుభుజుర్విప్రాః సర్వే చాన్నార్థినో ద్విజాః।
పయో దధి ఘృతం క్షౌద్రం భక్ష్యం భోజ్యం చ శోభనం॥ 7-55-49(46978)
యస్య యజ్ఞేషు సర్వేషు వాసాంస్యాభరణాని చ।
ఈప్సితాన్యుపతిష్ఠంతే ప్రహృష్టాన్వేదపారగాన్॥ 7-55-50(46979)
మరుతః పరివేష్టారో మరుత్తస్యాభవన్గృహే।
ఆవిక్షితస్య రాజర్షేర్విశ్వేదేవాః సభాసదః॥ 7-55-51(46980)
యస్య వీర్యవతో రాజ్ఞః సువృష్ట్యా సస్యసంపదః।
హవిర్భిస్తర్పితా యేన సంయక్క్లృప్తైర్దివౌకసః॥ 7-55-52(46981)
ఋషీణాం చ పితౄణాం చ దేవానాం సుఖజీవినం।
బ్రహ్మచర్యశ్రుతిముఖైః సర్వైర్దానైశ్చ సర్వదా॥ 7-55-53(46982)
శయనాసనపానాని స్వర్ణరాశీశ్చ దుస్త్యజాః।
తత్సర్వమమితం విత్తం దత్తం విప్రేభ్య ఇచ్ఛయా॥ 7-55-54(46983)
సోనుధ్యాతస్తు శక్రేణ ప్రజాః కృత్వా నిరామయాః।
శ్రద్దధానో జితాఁల్లోకాన్గతః పుణ్యదుహోఽక్షయాన్॥ 7-55-55(46984)
సప్రజః సనృపామాత్యః సదారాపత్యబాంధవః।
యౌవనేన సహస్రాబ్దం మరుత్తో రాజ్యమన్వశాత్॥ 7-55-56(46985)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరస్తుభ్యం మా పుత్రమనుతప్యథాః।
అయజ్వానమదక్షిణ్యమభి శ్వైత్యేత్యుదాహరత్॥ ॥ 7-55-57(46986)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి అభిమన్యువధపర్వణి షోడశరాజకీయే పంచపంచాశత్తమోఽధ్యాయః॥ 55 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-55-14 తత్సలింగాభిస్తస్యానురూపాభిః। అభితః పార్శ్వతః॥
5-55-22 నత్వేషా నిశ్చితా నిష్ఠా మైత్రీ సప్తపదీ సతాం ఇతి ఙ. పాఠః।
నిష్ఠా సప్తమదీ సతాం ఇతి ఘ. పాఠః। సప్తపదీ స్మృతా ఇతి ఝ. పాఠః॥
5-55-23 శప్త్వావై తత్ర వత్సరమూషతుః ఇతి క.పాఠః॥
5-55-25 పుత్రమీప్సవః ఇతి ఘ.ఙ.ఝ.పాఠః॥
5-55-26 ద్విజైరుక్తతో నారదస్తథేత్యుక్త్వా సృంజయమబ్రవీదిత్యన్వయః॥
5-55-29 క్లేదః శ్లేష్మాదిః॥
5-55-31 సువర్ణష్ఠీవిరిత్యనేన గండూషాదికమపి కాంచనం భవతీతి సూచితం॥
5-55-35 చికీర్షితుమపకారం కర్తుం। కౄహింసాయామిత్యస్య రూపం॥
5-55-47 సవైః యజ్ఞైః॥
5-55-57 చతుర్భద్రతరః ధర్మజ్ఞానవైరాగ్యైశ్వర్యాణి చత్వారి భద్రాణి।
ధర్మార్థకామబలానీత్యన్యే తుభ్యం తవ।
అయజ్వానమదక్షిణ్యం పుత్రం అభిలక్ష్య మానుతప్యథాః హే శ్వైత్య శ్విత్యపుత్ర ఇతి ఉదాహరన్నారదః
సృంజయం ప్రతీతి వ్యాసవాక్యం। అదాక్షిణ్యం ఇతి ఝ.పాఠః॥
5-55-55 పంచపంచాశత్తమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.